“Pио Tинто” руу илгээсэн захидлын “гай” эдийн засгийг “шок”-нд оруулахад хүргэв
2013/08/26
Эдийн засгийн хямралын давалгаа Монгол Улсад үргэлжилсээр байна... Бас авдар авдраараа Монгол руу урсах ам.долларын бараа бараг тасарчихлаа.
Нөгөөтэйгүүр гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт 37 хувиар, үүнээс Оюутолгойн хөрөнгө оруулалт нийт 46 хувиар буурав. Харамсалтай нь хөрөнгө оруулагчдаас манай улсын халаасанд орж ирдэг нийт ам.долларын 65 хувийг “Рио Тинто”-ийн хөрөнгө оруулалт эзэлдэг.
Тэгвэл хөрөнгө оруулалт яагаад ингэж буурав, гадныхны сэтгэл юунд гонсойв гэдэг нь том асуулт болж байна. Уг нь эдийн засагчид, шинжээчдийн тайлбараар бол “Гадаадын хөрөнгө оруулалтын тухай хуулийг шинэчлэн батлахгүй удааснаас болж хөрөнгө оруулагчид гараа татчихлаа” хэмээж байсан. Энэ хариулт нэг талаараа үнэн аж. Гэтэл өөр бас нэг том шалтгаан гадныхныг “үргээх”-д хүргэчихжээ. Тодруулбал, сүүлийн хэдэн хоног дотоод, гадаадад шуугиан тариад буй “Эрдэнэс Оюутолгой” компанийн захирал асан Ц.Сэдваанчигийн “Рио Тинто” компанийн удирдлагууд руу илгээсэн захидал. Эл захидлыг тэрбээр өнгөрсөн долоодугаар сарын 19-ний өдөр илгээсэн. Тэгтэл уг захианаас үүдэн маргаашаас нь эхэлж “Оюутолгой” компанийн олон улсын зах зээл дэх хувьцааны ханш шууд 10 хувиар унасан байна. Улмаар гадаадын хэвлэлээр манай улсын холбоотой сөрөг утгатай мэдээллүүд цацагдаж, Монголд хөрөнгө оруулах гэж байсан бизнесменүүд хүлээлтийн байдалд шилжжээ.
ИХ ХҮЛЭЭЛТ ЗАХИДЛААС БОЛЖ АЛДРАВ
Тэгвэл захиаг Ц.Сэдваанчиг захирал яагаад илгээв, ямар утга, агуулгатай байв гэдэг нь сонирхол татна. Өнөөдрийг хүртэл захианы бүрэн эх нь олон нийтэд ил болоогүй байгаа ч гол утга нь тодорхой болжээ. Үүнд “Рио Тинто” компани Оюутолгойн гүний уурхайг ажиллуулахын өмнө санхүүгийн том бэрхшээлтэй тулгарсан гэнэ. Өөрөөр хэлбэл, Оюутолгойн ордод хоёрдугаар ээлжийн хөрөнгө оруулалт хийх мөнгө тус компанинд байгаагүй аж. Тиймээс “Рио Тинто”-ийнхон олон улсын томоохон 10 гаруй арилжааны банкнаас зээл авахаар болсон байна. Гэвч тэд Монгол Улсын Засгийн газрын дэмжлэгтэйгээр зээл авах чухал нөхцөл нь бүрдэх байсан гэнэ.
Тиймээс компанийн удирдлагууд “Бидэнд ийм зээл хэрэгтэй байна. Монгол Улсын Засгийн газрын хувьд нэмэлт санхүүжилтийг дэмжсэн захидал хийж өгөөч” гэжээ. Харамсалтай нь манай талаас “эрсдэлтэй, үгүй” гэсэн хариулт өгсөн учраас “Рио Тинто”-ийн зүгээс дарамт үзүүлж эхэлсэн юмсанж.
Гэтэл Ц.Сэдваанчиг “Эрдэнэс Оюутолгой” компанийн захирлын хувьд Засгийн газрыг төлөөлж тус компани руу бичсэн захидалдаа “Та бүхний банкуудаас авах гэж байгаа нэмэлт санхүүжилтийн асуудлыг дэмжих боломжгүй. Төслийн нэмэлт санхүүжилтийг Засгийн газар бус УИХ шийднэ” хэмээх хариултыг дурьджээ.
Уг нь “Рио Тинто” компани арилжааны банкуудад энэ сарын дундуур зээл авах эсэхээ шийдэж хариу өгөх байжээ. Ийнхүү эл компанийн хүсэлт бүтэлгүйтсэн тул өнгөрсөн долоодугаар сарын 29-нд “Рио Тинто” компани “Оюутолгой” төсөл зогсох болсныг албан ёсоор мэдэгдэв. Хачирхалтай нь энэ мэдэгдлээс болж монголчуудын гэгээлгээр мөрөөдөж байсан их хүлээлт алдарч орхилоо. Гадны бусад жижиг хөрөнгө оруулагчид ч гэсэн хөрөнгө оруулах гэж байсан төслүүдээ цуцалж, зарим нь ирэх оныг хүртэл хүлээх байдалд шилжсэн аж. Үүний хажуугаар хөрөнгө оруулагчид нэгэнт байхгүй болчихсон улсад ам.долларын төгрөгтэй харьцах ханш огцом өсөх дохиог өгөв. Тодруулбал, захиа очиж байх үед 1460 орчим төгрөг байсан “ногоон”-ны ханш наймдугаар сарын 8 гэхэд төв банкнаас зарласан ханш нь 1575 төгрөг хүртлээ огцом өслөө. Учир мэдэхийнх нь хэлж буйгаар эл өсөлт “Рио Тинто”-ийн мэдэгдэлтэй салшгүй холбоотой гэдэг тооцоо гаргажээ.
Чухам Ц.Сэдваанчиг дээрх захидлыг илгээсний гайгаар “Монголын эдийн засгийг хямралын “шок”-нд оруулах бас нэгэн үндсийг тавьчихлаа” хэмээн ундууцах нь ч бий болов. Магадгүй Оюутолгойн гадаад удирдлагуудтай тэрсэлдээгүй байсан бол хоёрдугаар ээлжийн хөрөнгө оруулалт нь болох таван тэрбум ам.долларын зөвхөн нэг тэрбум ам.доллар нь манай улсын халаасанд орж ирэхэд төгрөгтэй харьцах ам.долларын ханшийн өсөлтөөс сэргийлж чадахаар байжээ. Нөгөөтэйгүүр гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтын бууралтыг тоон мэдээллээс харвал 34 сая ам.доллар хүртэлх орлого өнгөрсөн оныхоос 19 хувиар буурсан байна. Мөн 35-195 сая ам.доллар хүртэлх нь бүр 40 хувиар буурсан аж. Түүнчлэн 190 сая ам.доллараас дээш ганц хөрөнгө оруулагч болох “Рио Тинто” компанийх бүр 81 хувиар буурсан үзүүлэлттэй гарчээ.
Мэдээж хэрэг энэ бүх бууралтын гол буруутнаар эрх баригчид, шийдвэр гаргагчид тодроод буй. Үнэндээ гадаад нөхцөл байдал уруудах, Оюутолгойнхтой тэрсэлдэх хандлага өнгөрсөн 2011 оны есдүгээр сараас хойш эхэлснийг энэ салбарын удирдлагууд хэлж байсан санагдана. Гэвч даарин дээр нь давс гэгчээр “Эрдэнэс Оюутолгой” компанийн захирал асан Ц.Сэдваанчиг асуудлыг улам хурцацтгаж улмаар эдийн засагтаа нэмэр биш нэрмээс болчихлоо. Угтаа тэрбээр захидлаа нухацтай, учир утгыг нь зөв гаргаж бичсэн бол Монголын эдийн засагт үүсээд буй ам.долларын хомсдолыг үүсгэхгүй ч байсан юм билүү.
Л.Баатархүү
![](http://ipost.mn/uploads/admin/photo/1_1345424503.jpg)
Зочин · 2013/09/30
Horongo oruulagch gdg chine ug ni bol ooroosoo mongo gargaj yum hiih estoy biz de.uguy yumu.tegtel ter h.oruulagch ni zeel avch yum hiih bsin bol oorsdoo zeelee avaad hiichie l de.dam huneer zeeluulj bhaar.
Зочин · 2013/08/31
aliin bolgon gadniihnii amiig harj gadniihnii bailgah gee ve mongoliig maaani.negent ehluulsen yu ene chigeeree guriij bgaad heltselee ooriin taldaa shiiduulj sanaachilgiig gartaa avah heregtei.tegj baij IH HORONGOniihoo ezen bolj haraa hyanaltaa saijruulj gar bie bolood bodlogoo oroltsuulna shuu dee.
zochin · 2013/08/27
Ene engiig harj eruul bus setgedeg nohduud uls ornii ediin zasag horongo oruulaltiin tuhai yum bichihed l hujaa yum uu Rio Tinto-giin tagnuul bolgochih yumaa haha.
Зочин · 2013/08/27
gadaadiin bolon hujaagiin bodlogoor bichigsed olshrood l bh yanztai.
Зочин · 2013/08/27
chi yu bicheed baigaa khujaa ve. esvel bas khudaldagdchikhsan yum uu. unuudur mongol ulsad negch khurungu oruulalt orj ireegui shuu dee. ter chini zugeer l uuriinkhuu uurkhaid khij bgaa khurungu oruulalt. daraa ni mongol uls urtei, ongoison khar nukhtei l uldene. odoo shuud gereegee tsutslakh kheregtei. khariutslagiig ni ter geree khiisen malnuud ni khariutsna biz. rio tinto tiim khetsuu baigaa bol ter ekh ornoo khudaldsan malnuudiig **** l biz mongoliin ard tumen kharamsakhgui bailgui
Зочин · 2013/08/27
OT - n hulsnii garyyd dyygui bbal yasiin?! Uyngaa ANATX baigyylan zasgiig ***ntaajlan OT oos 250 say$ zeeluuzlj ard btumend taraaj **** ***** bolgon Mongol ylsig urund hiisen,ene nuhur ni OT -n hulsnii bicheech zasgiin gazriig daramt****,ene heden ** mongol dandaa bysdin gar hul boloh um
Зочин · 2013/08/27
ehneesee ***iin geree hiisnii urshigiig 1 hund /Sedvanchigt / chihih gej oroldoj bain uudaa?
Зочин · 2013/08/27
******сайн юмнуудыг уг нь хууль дээдэлж мөрд гэж шахаж ********даж байх ёстойдаварсан юмнууд
Зочин · 2013/08/27
http://finance.yahoo.com/q/bs?s=RIO+Balance+Sheet&annual Rio tinto mungutei. Baatarhuu segtuulch setguulchiin ajlaan hiij unen zuv zuil l bichvel uul ni. Medehgui Oyu tolgoin talaar bichsenees meddeg uur zuilee bichvel tand bidand heregtei busuu
Зочин · 2013/08/27
Period Ending Dec 31, 2012AssetsCurrent Assets Cash And Cash Equivalents 7,082,000,000 USDTotal Current Assets 20,193,000,000 USDRio tinto mungugui ch geh shig olon ulsiin baiguullaguudiin hamgaalaltand orj hariuts*****s multrah gej l bna. Theer ni ta nar tegehgui shuu l gesen bna hehe.
Зочин · 2013/08/27
Saikhan zuv shiidver gargaj. Bay***** ukhaaad bid yu ch olj doloogoogui. Kheden m********s bolj urtei khotsorson. Eniig bichsen baatarkhuu ***** chi do****iin khanshind l sanaa zovj dee. Bayalgaa ukhakhgui neg udur ungurukh tusam ter baylag chin uned ordog gedgiig sanaj avtsgaa mungunuus uur yum bolokhgui ch ashig aldagdaliig tootsoj meddeggui m********