Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын таван гишүүний зургаан жилийн бүрэн эрхийн хугацаа дуусгавар болох гэж байна. Үүнтэй холбоотойгоор УИХ-аас ХЭҮК-ын шинэ гишүүдийн сонгон шалгаруулалтыг зарлаж, нэр дэвшигчдийн материалыг хүлээн авч эхэллээ.Тэгвэл хүний эрхийг хамгаалах үндэсний байгууллагын гишүүн гэж хэн бэ? Түүнийг хэн, хэрхэн сонгон шалгаруулж томилдог вэ? Бүрэн эрхийн хугацаа хэдэн жил байдаг, ямар шалгуур тавигддаг, цалин хөлс болон хараат бус байдлыг нь хэрхэн баталгаажуулдаг вэ?Шинэ гишүүдийн сонгон шалгаруулалт эхэлсэн энэ үед ХЭҮК-ын гишүүний тухай хүмүүсийн тэр бүр мэддэггүй 5 баримтыг хүргэж байна.1. ХЭҮК-ын гишүүнийг хэн томилдог вэ?Нэр дэвшигч хуульд заасан сонгон шалгаруулалтад оролцож, эцсийн шийдвэрийг Монгол Улсын Их Хурал гаргана.Тиймээс энэ нь байгууллага дотроосоо шууд томилогддог албан тушаал биш.2. Бүрэн эрхийн хугацаа нь зургаан жилХЭҮК-ын гишүүн зургаан жилийн хугацаатай ажиллана. Энэ нь хүний эрхийн асуудлаар тогтвортой, урт хугацаанд ажиллах боломж бүрдүүлдэг.Хуульд заасан нөхцөл, журмын дагуу нэг удаа улируулан томилж болно.3. Хэн ХЭҮК-ын гишүүн болж болох вэ?ХЭҮК-ын гишүүнд нэр дэвшинэ гэдэг ердийн ажлын байрны сонгон шалгаруулалтад орохтой адилгүй. Нэр дэвшигч нь хуульд заасан боловсрол, мэргэжлийн мэдлэг, ажлын туршлага болон хүний эрхийг хамгаалах чиглэлээр ажилласан туршлагын тусгай шалгуурыг хангасан байх шаардлагатай.Учир нь Комиссын гишүүн хүний эрхийн асуудлыг хууль тогтоомж төдийгүй олон улсын хүний эрхийн хэм хэмжээ, үндэсний бодлого, практиктай уялдуулан авч үзэж, шийдвэр гаргах өндөр хариуцлага хүлээдэг.4. Төрийн өндөр албан тушаалтан. Харин цалин нь?ХЭҮК-ийн гишүүний сонгон шалгаруулалтын үеэр заавал ярих асуудалХЭҮК-ийн гишүүн хүний эрхийн зөрчлийг шалгаж, шаардлага, зөвлөмж гаргах өндөр хариуцлага хүлээдэг. Хуульд гишүүн нь төрийн өндөр албан тушаалтны зэрэг зиндаанд тохирсон цалин авах ёстой гэж заасан.Гэтэл гишүүний цалин өндөр албан тушаалтнуудын дунд хамгийн бага, бүр Тамгын газрын мэргэжилтнийхээс доогуур гэх мэдээлэл олон нийтийн сүлжээнд гарч байна. Комиссын дарга цалингийн асуудлаар гурван жил дараалан УИХ-ын Хууль зүйн байнгын хорооны даргад хандсан ч шийдэгдээгүй гэх мэдээлэл ч бий.Үүн дээр Комисс байгуулагдсан цагаасаа түрээсийн байруудад ажиллаж ирсэн гэх байрны асуудал нэмэгдэнэ. Эдгээр нь зүгээр нэг ажилтны хангамжийн тухай биш, хүний эрхийг хамгаалах хараат бус байгууллагын ажиллах нөхцөлийн тухай асуудал юм.Шинэ гишүүн сонгохын өмнө УИХ болон Комисс тодорхой хариулах хэрэгтэй: Гишүүний албан тушаалын цалин яг хэд вэ, мэргэжилтнийхтэй хэрхэн харьцаж байна вэ? Сүүлийн гурван жилд хүргүүлсэн хүсэлтэд ямар шийдвэр гаргасан бэ? Комиссыг тогтвортой ажлын байраар хангах төлөвлөгөө бий юу?Хувь хүний цалингийн хуудас хувийн мэдээлэл байж болно. Харин улсын төсвөөс санхүүждэг албан тушаалын цалин, түүнийг тогтоосон шийдвэр, байгууллагын байрны зардал бол нэр дэвшигчид болон олон нийтэд тайлбарлах ёстой асуудал.5. ХЭҮК-ын гишүүн хэний өмнө and ldquo;хараат and rdquo; вэ?Хүний эрхийг хамгаалахдаа хэн нэгэн албан тушаалтны заавар, чиглэлээр ажиллах ёсгүй.ХЭҮК-ын гишүүн чиг үүргээ хэрэгжүүлэхдээ хараат бус байх зарчимтай. Учир нь хүний эрхийн зөрчил төрийн аль ч байгууллага, албан тушаалтны үйл ажиллагаатай холбоотой байж болно.Тиймээс хүний эрхийн зөрчилд хяналт тавьж, шаардлага хүргүүлж, асуудлыг олон нийт болон шийдвэр гаргагчдын анхааралд хүргэх институц өөрөө хараат бус байх нь хамгийн чухал баталгааны нэг юм.Товчхондоо, ХЭҮК-ын гишүүн гэдэг нь зүгээр нэг төрийн албан тушаал биш.Энэ албан тушаал нь хүний эрхийн зөрчилд хяналт тавих, зөрчигдсөн эрхийг сэргээхэд дэмжлэг үзүүлэх, төрийн байгууллага, албан тушаалтанд шаардлага тавих онцгой чиг үүрэгтэй.Тиймээс ХЭҮК-ын гишүүнийг зөвхөн байгууллагын удирдах албан тушаалтан бус, хүний эрхийг хамгаалах хараат бус институцийн төлөөлөл гэж ойлгох нь зүйтэй.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх АНУ-ын төвийн бүсэд амьдарч буй монгол иргэдийн төлөөлөлтэй Чикаго хотноо уулзлаа.Ерөнхийлөгч бодлого, үйл ажиллагаа, гадаад бодлого, and ldquo;Хүнсний хувьсгал and rdquo;, and ldquo;Тэрбум мод and rdquo;, and rdquo;Эрүүл монгол хүн and rdquo;, and ldquo;Цагаан алт and rdquo;, and ldquo;Илгээлт-2100 and rdquo; зэрэг хөтөлбөрийн хэрэгжилт, улсын нийгэм, эдийн засгийн байдлын талаар товч танилцуулав.Гадаад улс орнуудад, түүний дотор АНУ-д амьдарч, ажиллаж, суралцаж байгаа монголчууд суугаа орныхоо хууль, дүрэм, журмыг сахин, хоорондоо эв нэгдэлтэй байж, эх орныхоо нэр хүндийг өндөрт өргөж явахыг захилаа.Мөн үр хүүхдүүддээ эх хэл, түүх, соёл, зан заншил, өв уламжлалаа өвлүүлэн үлдээж, эх орноо гэсэн сэтгэлтэй иргэн болгон хүмүүжүүлэхийг хүсэв.АНУ-д 40 гаруй мянган монгол иргэн байдгийн 20 гаруй мянга нь Чикаго хотод амьдарч байна.Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Ерөнхий сайдаар ажиллаж байхдаа АНУ-д амьдарч, ажиллаж, суралцдаг иргэддээ төрийн үйлчилгээг цаг алдалгүй үзүүлэх, эрх ашгийг нь хамгаалах зэрэг зорилгоор Чикаго хотод Консулын газар нээн ажиллуулах шийдвэр гаргаж байснаа дурдлаа.Тэрбээр, иргэдэд эрүүл энх, сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөж, эвийг эрхэмлэн, улс Монголоо хөгжүүлэхийн төлөө үндэстнээрээ хичээн зүтгэхийг уриалав.Ерөнхийлөгч мөн and ldquo;Юта Монгол and rdquo; сургуулийн зөвлөх багш Чойдогийн Цэцгээ, Монгол Улсын Консерваторын ахмад багш, чөлөөт уран бүтээлч Нанзадын Зүмбээ, Мэриланд мужийн and ldquo;Монгол эрдэм and rdquo; сургуулийн монгол хэлний багш Бадарчийн Нарантуяа нарт Гавьяат багш, зураач, барималч Нацагийн Ганхуяг, Монголын Бурхан шашинтны төв Гандантэгчэнлин хийдийн АНУ дахь итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, Вашингтон Ди си дахь and ldquo;Монголын буддын шашин, соёлын төв and rdquo;-ийн үүсгэн байгуулагч, гавж Даваанямын Лувсанжамц нарт Соёлын гавьяат зүтгэлтэн цол хүртээв.Мөн нэр бүхий эрхмүүдийг төрийн дээд одон, медалиар шагналаа.

Монгол Улсын Засгийн газраас орон нутгийн эрүүл мэндийн байгууллагуудад туулах чадвар сайтай, эмнэлгийн тоног төхөөрөмж болон Starlink интернэтийн төхөөрөмжөөр тоноглогдсон түргэн тусламжийн автомашинуудыг хүлээлгэн өглөө.Энэ хүрээнд Завхан аймгийн Асгат, Цагаанчулуут, Завхандмандал сумын Эрүүл мэндийн төвүүд шинэ автомашинтай боллоо.Монгол Улсын Шадар сайд Н.Номтойбаяр өвөлжилтийн бэлтгэл ажлыг хангах, Ерөнхий сайдын 11 дүгээр албан даалгаврын хэрэгжилтийг эрчимжүүлэх хүрээнд 21 аймагт албан томилолтоор ажилласан билээ. Тэрбээр Завхан аймагт ажиллах үеэрээ аймаг, сумдын өмнө тулгамдаж буй асуудалтай газар дээр нь танилцаж, холбогдох саналуудыг Засгийн газрын хуралдаанд танилцуулан, шаардлагатай шийдвэрүүдийг гаргуулсан юм.Үүний үр дүнд Засгийн газраас зарим аймгийн сумдын эрүүл мэндийн байгууллагуудад түргэн тусламжийн автомашин олгож байгаагийн дотор Завхан аймгийн дээрх гурван сум багтлаа.Шинэ автомашинууд нь цас, зуд, зам давааны хүндрэлтэй үед алслагдсан малчин өрх, иргэдэд эмнэлгийн тусламж үйлчилгээг цаг алдалгүй хүргэхийн зэрэгцээ сумдын эрүүл мэндийн байгууллагын шуурхай тусламжийн чадавх, мэдээлэл холбооны хүртээмжийг нэмэгдүүлэх ач холбогдолтой.Автомашинаа хүлээн авсан сумдын Эрүүл мэндийн төвийн хамт олонд Завхан аймгийн нутгийн зөвлөлийн тэргүүн Б.Мөнх-Оргил болон сумдын нутгийн зөвлөлийн удирдлагууд хүндэтгэл үзүүлж, эмч, эмнэлгийн ажилтнуудын хариуцлагатай үйлсэд амжилт хүслээ.Алслагдсан сумдын иргэдэд эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээг шуурхай, хүртээмжтэй хүргэх боломж ийнхүү нэмэгдэж байна.